Vreedzame School, verbondenheid ook na het WK voetbal

voorbeeld vreedzame schoolThuis in de huiskamer, in de kroeg of op school. We kijken met z’n allen en daar horen gepaste rituelen bij zoals verkleed gaan in oranje. Ik heb het over het WK voetbal dat ons collectief bezig houdt deze weken. Voor diegenen die dit alles willen ontvluchten is er natuurlijk ook nog het Oerol festival op Terschelling. Lekker samen op een eiland genieten van de kunst. Dagblad Trouw kwam vorige week met een artikel op de voorpagina met als kop: We kunnen onbekommerd ‘we’ zijn.” Dat maakte mij nieuwsgierig. Met dat WK voetbal voelen we ons ineens verbonden en hebben we een gemeenschappelijke ervaring. Die 5-1 tegen Spanje, zullen we nooit meer vergeten. Het is verankerd in ons collectieve geheugen. Zo’n gevoel van verbondenheid hebben we zelden in deze tijd van individualisering. Iedereen is uniek, wil anders zijn en heeft zijn eigen ontwikkelbehoeften. En ondertussen heeft iedereen het nodig om in verbinding te staan met anderen, gekend en erkend te worden. Hoe zorgen we daarvoor in deze tijd in het onderwijs? Zonder dat we ons continu laten meeslepen door grootse evenementen zoals WK voetbal en Oerol?

De Vreedzame School

Een van de programma’s waar ik aan moet denken als het gaat om ‘verbonden zijn’ is De Vreedzame School. Het is niet alleen een programma voor sociaal-emotionele ontwikkeling en actief burgerschap, het is veel meer! Met dit programma werk je aan een cultuurverandering. Samen met je team, de leerlingen en de ouders (en als je nog verder wilt: de buurt) op weg naar een betrokken gemeenschap, waarin respect en verantwoordelijkheid centraal staan. Het is in dit concept niet alleen de leerkracht die lessen geeft en aangeeft hoe je je verantwoordelijk gedraagt. Nee, kinderen leren juist elkaar het gevoel te geven dat ze erbij horen, gehoord en gezien worden en hun stem te gebruiken om  invloed uit te oefenen. De school is op deze manier een oefenplaats voor het leren van sociale vaardigheden, oplossen van conflicten via win-win en democratische principes. De Vreedzame School is een uitgekiend en bewezen effectief programma gericht op leerlingen, professionals en ouders. Ook als anti-pestprogramma, dat is mooi meegenomen. De commissie Anti-pestprogramma’s van het Nederlands Jeugd Instituut (NJI) onderzoekt welke anti-pestprogramma’s uw onderwijsinstelling het beste kan toepassen. Van de 13 kansrijke methodes is de Vreedzame school er één van. Maar wat ik veel belangrijker vind naast het anti-pestprogramma: op Vreedzame Scholen voelen kinderen zich elke dag verbonden met elkaar! En niet voor een paar weken, maar voor jaren!

In de praktijk

Graag kom ik als adviseur op een Vreedzame School, omdat ik daar merk dat ik heel persoonlijk en hartelijk begroet word als gast. Ik voel me welkom. Tegelijkertijd bedenk ik hoe dit zal zijn voor ouders en kinderen die hier nieuw zijn. Die voelen zich hier vast ook heel welkom. Er zijn schoolregels en klassenafspraken die zichtbaar zijn voor iedereen. Dat is duidelijk. Daarmee straalt de school uit: zo gaan wij met elkaar, het gebouw en de spullen om. Er hangt een positieve sfeer en gewenst gedrag krijgt aandacht. Wat je goed merkt en goed voelt is dat leerkrachten en leerlingen elkaar opstekers geven. Leerkrachten en kinderen maken tijd voor elkaar. Zij spreken elkaar aan op hun gedrag en zijn een voorbeeld voor elkaar. Zo ontwikkel je samen een professionele houding. In de gang zie ik met welke thema’s de kinderen bezig zijn, bijvoorbeeld in deze tijd: ‘We dragen allemaal een steentje bij’ of ‘Iedereen is anders’. Om de hoek zie ik de conflicthoek, een aangename plek om je even terug te trekken en een conflict te bespreken. Aan de wand een poster met de stappen van conflictoplossing, als houvast. Wie zou er nu niet op zo’n school willen zitten waar verbondenheid zichtbaar en voelbaar is?

OBS De Marke, een goed schoolvoorbeeld

OBS De Marke is dit schooljaar begonnen met de invoering van De Vreedzame School, onder leiding van een enthousiaste stuurgroep waaronder directeur Wim Beker. Op de foto hiernaast zie je wat voor de kinderen een gezellige klas betekent. Ook al zijn de uitspraken van september, de leerkracht en de klas werken hier in juni nog steeds aan, zeker als bij het naderende einde van het schooljaar de sfeer wat losser wordt. Op deze school kom ik als begeleider graag. Hier wordt simpelweg hard gewerkt aan iets moois. Afgelopen maandag bezocht ik OBS De Mark dit schooljaar voor het laatst. We stonden stil bij het vieren van 1 jaar De Vreedzame School. Groep 8 is onder leiding van een nieuwe leerkracht enorm gegroeid in het ‘samen een groep zijn’ en presenteren binnenkort de musical. Zonder de inzet van leerlingen, ouders en leerkracht, zou dit nooit mogelijk zijn. De resultaten op een vragenlijst van De Vreedzame School laten zien dat meer leerkrachten t.a.v. 1 jaar geleden,  tevreden zijn over de manier waarop kinderen conflicten met elkaar oplossen en verantwoordelijkheid dragen voor de gemeenschap. Een leerkracht heeft als opdracht voor haar Master opleiding in haar eigen kleutergroep een krachtige leeromgeving ontworpen met als thema: samen verantwoordelijk voor het opruimen. En het werkt fantastisch, nu nog steeds. Een andere leerkracht heeft zich met haar klas laten interviewen en filmen voor een uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden tussen verschillende scholen binnen het bestuur. Het team gaat straks met z’n allen naar deze film kijken. Net als bij een wedstrijd van het WK voetbal, maar nu alsof je zelf de partij speelt.

Wat ik u niet wil onthouden zijn uitspraken van enkele teamleden:

  • “De leerlingen beseffen veel meer dat je als groep verantwoordelijk bent voor de sfeer in de groep.”
  • “Kinderen kunnen zoveel meer als wij ze ervan bewust maken en de ruimte hiervoor geven.”
  • “Het fijne is dat er door de hele school heen een lijn loopt m.b.t. ‘hoe gaan we met elkaar om’, met concrete handvatten erbij.”

Volgend schooljaar gaat deze school verder met de invoering. De school gaat onderzoeken hoe De Vreedzame School verbonden kan worden met humanistische vorming. Leerkrachten gaan bij elkaar in de les kijken om van elkaar te leren en een groep van 12 kinderen uit de bovenbouw wordt opgeleid tot leerlingmediator. Terwijl we vooruitkijken naar volgend schooljaar, komen we op het idee om de verantwoordelijkheid voor de omgeving uit te breiden van klas naar school. ‘Van eiland naar weiland’ Dat is toch mooi gevonden en zo inspireren we elkaar.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *