Samen Vreedzaam opvoeden

Op het nippertje kom ik de kapel binnen. ‘Kom erbij Saskia’. Verrast door de persoonlijke begroeting van de voorzitter,  schuif ik stilletjes aan bij de andere Vreedzame professionals. Terwijl mijn hoofd nog uitraast, voel ik langzaam de heilige grond onder mijn voeten. Ik ben er. Ik voel me welkom.

Op 19 januari bezocht ik het netwerk Vreedzame School/Wijk. In het prachtige oude klooster Mariënhof in Amersfoort kwamen zo’n 80 professionals bijeen om elkaar te leren kennen en te inspireren. Het thema was: polarisatie en radicalisering. Een ingewikkeld fenomeen. Iets wat je niet de kop moet indrukken. Maar samen, met de jongeren zelf en in een pedagogische coalitie, aan moet gaan. Alleen op deze manier kunnen jongeren een gezonde identiteit ontwikkelen. Aldus Stijn Sieckelinck, onze wijze gast van vandaag.

Verbinden en overbruggen

Voor het eerst waren wij, als Vreedzame School trainers en/of Vreedzame Wijk trainers/adviseurs, bij elkaar. 80 Mensen met 1 missie: scholen, instellingen, wijken en overheden helpen bij het nemen van verantwoordelijkheid voor een goede opvoeding, onderwijs in sociale vaardigheden en democratisch burgerschap. Wat een kracht gaat daar van uit! Programma’s van De Vreedzame School en De Vreedzame Wijk vormen de basis voor het vormen van een betrokken gemeenschap. Daarin staat concreet hoe je kinderen en jongeren leert samenleven, zoals: oog en oor hebben voor elkaar en conflicten oplossen door het uit te praten.

Als professionals dragen we uit dat kinderen en volwassenen elkaar nodig hebben om als individu uit te groeien tot een zelfbewust en verantwoordelijk mens, en samen een betrokken gemeenschap te vormen. We noemen dat VERBINDEN. Daarnaast weten we dat iedereen verschilt van elkaar, van mening of achtergrond. Deze verschillen moeten we OVERBRUGGEN, volgens Stichting Vreedzaam.

Serious game

Ook al begeven we ons op een heilige plek, een beetje vermaak mag er zijn. Met z’n allen spelen we de serious game Vriend & Vijand in de klas van Critical Mass. We zoomen in. Een conflict tussen jongeren dat langzaam uit de hand loopt als ze elkaar aanvallen op hun achtergrond. Grove taal, vijandige blikken, stemverheffing,….De film wordt stopgezet. Wanneer zou jij ingrijpen? Nadat we gestemd hebben met onze smartphone, zien we het resultaat in een grafiek verschijnen. We bespreken de antwoorden en onderzoeken het waarom. Dat is interessant! We beseffen dat iedereen wel eens betrokken is bij een dergelijke ruzie. Als docent wanneer je in de gang van de school zo’n groepje jongeren aantreft, of als burger in de trein naast je. Ze vragen met hun agressieve interactie de aandacht op. Je wacht even af, probeert het te volgen. Maar op een gegeven moment gaan je tenen ervan krommen en sta je in de startblokken om in actie te komen. Maar ja, wat zeg je en wat doe je dan? Dat is nog niet zo eenvoudig. Ik kan me best voorstellen dat je uit angst voor represaille of handelingsverlegenheid niet durft in te begrijpen. Maar gelukkig durven de meesten in de zaal dat wel. Vooral de Vreedzame Wijk trainers lijken er bedreven in. Zij spreken de jeugd met duidelijke taal direct aan. En geloof maar dat dat werkt!

Radicalisering

Het is een eer om Stijn Sieckelinck te mogen ontvangen. Als onderzoeker en pedagoog houdt hij zich al jaren intensief bezig met radicalisering bij jongeren. Wat is dat nu precies, radicalisering? Volgens Wikipedia is radicalisering het proces waarbij de gedachten en gedragingen van een persoon of groep extremer worden en in toenemende mate afwijken van de gangbare norm in de cultuur, waardoor de persoon of groep geneigd is extremistische daden te plegen. Het individu of de groep vervreemdt steeds meer van de maatschappij en kan daarna steeds meer neigen naar het uitvoeren van zijn gedachten, een extreme vorm van deviant gedrag.

Een bijzonder ingewikkeld vraagstuk, al zegt Stijn het zelf. Hij begint zijn verhaal met de uitspraak van zijn dochter (8 jaar) die voor het eerst naar een Vreedzame School gaat en thuiskomt met haar verhaal. Ze beschrijft haar nieuwe school zo:

‘Heel de wereld is er bij elkaar. Ik hoef niet meer op reis. Volgende vakantie ga ik gewoon naar school’

 

Hoe treffend is dit! Stijn vervolgt: Wij zien als volwassenen niet alleen het mooie, maar ook de lastige kwesties van een multiculturele school. Om radicalisering te lijf te gaan, moeten we luisteren naar jongeren en hen bevragen op hun idealen. Hun ideeën zijn immers nog in ontwikkeling en beïnvloedbaar. Deze jongeren zijn op zoek naar zingeving, houvast en een eigen identiteit. Help ze daarom bij dit zoekproces.

 Samen opvoeden

We zullen slimme manieren moeten bedenken om jongeren te zien/horen en mee te nemen in de democratische principes, geeft Stijn aan. Dat vraagt een zekere fijnzinnigheid in de omgang met jongeren. Opmerken waar gevoelens, gedachten en vertrouwen of wantrouwen zit. Stijn heeft in zijn laatste boek Reradicaliseren zijn ideeën over een aanpak verwerkt in concrete thema’s en lessen. Zijn overtuiging is dat opvoeders en leerkrachten samen kunnen optrekken in een pedagogische aanpak en een aansprekend gezag kunnen opbouwen zodat de jongeren een gezonde identiteit ontwikkelen.

Met andere woorden:

‘Kinderen hebben wortels en vleugels nodig om te groeien’

 

 

 

 

 

 

 

 

Tot slot nodigt Stijn ons uit om samen na te praten over een aantal prikkelende vragen. Ze houden me nog steeds bezig. En daarom deel ik ze graag met jullie. Om over na te denken en uit te wisselen met je naaste opvoeder.

  • Wie zit er in jouw pedagogische coalitie?
  • Wat krijgen vooral de jongens tekort van thuis? En van school?
  • Ik had als kind ook graag op een Vreedzame School gezeten. Waarom wel/niet?

 

Ben jij op zoek naar een pedagogische aanpak die opvoeders op school, thuis en in de wijk met elkaar verbindt? Laat het me weten. Ik help je graag verder.

 

 

Aanslag in Parijs: hoe ga je daar op school mee om?

vreedzame school

Parijs 1

De beelden van de bestorming van het kantoor van Charlie Hebdo staan nog op mijn netvlies. Ik zie mijzelf nog staan in de menigte bij de stille demonstratie op Plein ’44 in Nijmegen. In de regen, onder paraplu’s verbroederd naast elkaar. Steun betuigen aan de slachtoffers. De burgemeester spreekt zijn verontwaardiging uit en roept alle mensen op de pen omhoog te steken als teken van vrijheid van meningsuiting: Het woord blijft. Het is inmiddels is een maand verder. De gemoederen zijn tot bedaren gebracht. Een goed  moment om ons te bezinnen op de vraag hoe we kinderen kunnen leren wat het betekent om te leven in een democratische samenleving. Ik ga in gesprek met Henk van der Weide over zijn vreedzame school de Ibn-I Sinaschool in Arnhem.

Wat kunnen kinderen leren van de aanslag in Parijs?

In de nieuwsbrief van De Vreedzame School staat het volgende:

De aanslag in Parijs zet de discussie over de grondwaarden van een democratie op scherp. Het was – hoe verschrikkelijk ook – een gebeurtenis die vraagt om een pedagogische reactie, en het vormt een gelegenheid om met de leerlingen het leven in een democratie te bespreken. Dat betekent niet: elkaars standpunten aanhoren, vervolgens roepen dat we vrijheid van meningsuiting hebben, en het daarbij laten. Het betekent ook kinderen hun mening laten onderbouwen, onderzoek laten doen, kritisch leren omgaan met informatiebronnen, vervolgens opnieuw met elkaar bespreken, tot er een dieper inzicht ontstaat in de betekenis van het op een democratische wijze met elkaar omgaan in een pluriforme samenleving.

Hoe gaan scholen om met radicalisering?

Veel scholen hebben aandacht besteed aan deze gebeurtenis en de dialoog met kinderen (en ouders) gevoerd over vrijheid van meningsuiting. Hoe hebben zij dat precies gedaan? En hoe zorgen zij er voor dat de dialoog niet stopt, maar voortdurend gaande blijft? Afgelopen weken heb ik tijdens mijn schoolbezoeken hiernaar gevraagd. Zo kwam ik in gesprek met de coördinator brede school van Klarendal/St. Marten, een multiculturele wijk in Arnhem. In deze wijk wordt vanuit de brede school gewerkt aan een gezamenlijke pedagogische aanpak op basis van democratisch burgerschap en gezamenlijke verantwoordelijkheid. De coördinator brede school vertelde over het brede schooloverleg, vlak na de aanslag. Daarin hield Henk van der Weide, directeur van Islamitische basisschool Ibn-I Sina, een indrukwekkend verhaal. Dat was de aanleiding voor een interview.

 In gesprek met Henk van der Weide, directeur Ibn-I Sinaschool in Arnhem

  • Wat waren de reacties op uw school n.a.v. de aanslag in Parijs van verschillende mensen?

De kinderen waren erg geschrokken door de aanslag. De ouders die we gesproken hebben, hebben sterk afkeurend gereageerd op de gebeurtenis.  De regels van de Islam zijn regels van vrede. Ook leerkrachten vinden het onbegrijpelijk wat er gebeurd is. Het past absoluut niet binnen de waarden en normen die wij hanteren en onze leerlingen willen bijbrengen.

  • En het bestuur van de Simonscholen?

Het bestuur  heeft door middel van een persbericht de aanslag op alle fronten veroordeeld en iedereen opgeroepen om juist nu toenadering te zoeken.  Het persbericht is op de website van het bestuur en de overkoepelende organisatie van Islamitische basisscholen (ISBO) geplaatst.

  • Hoe zijn leerkrachten op uw school hiermee om gegaan? Hebben zij een speciale les gegeven?

De leerkrachten geven de kinderen de ruimte om over hun gevoelens te praten.  In de godsdienstlessen wordt aandacht besteed aan de manier waarop onze profeet  omging met kritiek en beledigingen. Dit deed hij altijd op een geduldige en vredelievende wijze. Als moslims hebben wij dus ook de opdracht om aan de wereld te laten zien dat wij goede mensen zijn die op vreedzame wijze met elkaar omgaan en iedereen respecteren.

  • Hoe heeft u als directeur en gezagdrager van een Islamitische school, leiding genomen in de dialoog over deze gebeurtenis en de effecten daarna over aanpak radicalisering?

Direct na de aanslag heb ik dit besproken inde dagelijkse ochtend briefing en de leerkrachten gevraagd om alert te zijn op de reacties van de leerlingen en ouders. Onze aanpak is altijd een aanpak van dialoog. We maken het bespreekbaar in de klas en nodigen de kinderen uit om te praten over de aanslag en over de gevolgen ervan.

De ouders heb ik schriftelijk geïnformeerd over de gebeurtenissen en de ontwikkelingen, en hen uitgenodigd om met vragen contact met mij op te nemen.

  • Ibn- I Sina is een vreedzame school, waaruit blijkt dat?

Alle leerkrachten gebruiken de Vreedzame School methode, in de klassen en op de gangen hangt het stappenplan volgens welke de leerlingen conflicten oplossen. Ook hebben we op verschillende plekken in de school zogenaamde “groene hoeken”, een plek waar kinderen rustig hun conflicten kunnen uitpraten. Tijdens de pauzes zijn mediatoren actief, leerlingen uit de hogere groepen die bemiddelen tijdens het oplossen van conflicten. We merken dat door deze aanpak het aantal conflicten en het pesten sterk is afgenomen.

De methode Vreedzame School sluit naadloos aan bij de Islamitische identiteit van onze school.

De Groene hoek met het 4 stappenplan in beeld:

Parijs 2 Parijs 3

  • Welke rol speelt de school in de directe omgeving, de wijk Klarendal/St. Marten, in het kader van veiligheid?

Direct na de aanslag in Parijs hebben we contact gehad met de wijkagent.  Ons werd geadviseerd om opmerkzaam te zijn, maar we hebben gelukkig geen onrustige situaties bemerkt. Klarendal is momenteel een rustige wijk, en we ervaren geen gevoel van onveiligheid.

Incident of opkomende radicalisering?
Radicalisering en religieus extremisme, komt in Nederland gelukkig weinig voor. Uit de Veiligheidsmonitor van 2014 (ITS) blijkt dat 4 procent van de VO-schoolleiders incidenten van religieus extremisme signaleert (in vergelijking met 2 procent in 2010) en 2 procent incidenten van radicalisering (in vergelijking met 1 procent in 2010). Wat meer zorgen baart is de toename van aantal gesignaleerde incidenten rondom homoseksualiteit en wapenbezit. Aanleiding voor nieuwe blog? Wie weet.
  • Wat zou u de lezer tot slot willen meegeven?

Elke vorm van bedreiging,  terrorisme  of vandalisme moet je los zien van religie of denominatie, want dat is namelijk niet te verenigen. Dat mensen zich daar op beroepen c.q. misbruik van maken is juist de 1e aanslag daarop.

Laat je inspireren door de Ibn- I Sinaschool en neem de gelegenheid om de dialoog in jouw klas en op jouw school weer aan te wakkeren over vrijheid, gelijkheid en broederschap. Zo leveren we een daadwerkelijke bijdrage aan een vreedzame samenleving.

Vreedzame School, verbondenheid ook na het WK voetbal

vreedzame school

voorbeeld vreedzame schoolThuis in de huiskamer, in de kroeg of op school. We kijken met z’n allen en daar horen gepaste rituelen bij zoals verkleed gaan in oranje. Ik heb het over het WK voetbal dat ons collectief bezig houdt deze weken. Voor diegenen die dit alles willen ontvluchten is er natuurlijk ook nog het Oerol festival op Terschelling. Lekker samen op een eiland genieten van de kunst. Dagblad Trouw kwam vorige week met een artikel op de voorpagina met als kop: We kunnen onbekommerd ‘we’ zijn.” Dat maakte mij nieuwsgierig. Met dat WK voetbal voelen we ons ineens verbonden en hebben we een gemeenschappelijke ervaring. Die 5-1 tegen Spanje, zullen we nooit meer vergeten. Het is verankerd in ons collectieve geheugen. Zo’n gevoel van verbondenheid hebben we zelden in deze tijd van individualisering. Iedereen is uniek, wil anders zijn en heeft zijn eigen ontwikkelbehoeften. En ondertussen heeft iedereen het nodig om in verbinding te staan met anderen, gekend en erkend te worden. Hoe zorgen we daarvoor in deze tijd in het onderwijs? Zonder dat we ons continu laten meeslepen door grootse evenementen zoals WK voetbal en Oerol? “Vreedzame School, verbondenheid ook na het WK voetbal” verder lezen