Nagenieten van de Nationale Onderwijsweek

 

 

 

 

 

 

Nationale Onderwijsweek, wat heb ik van je genoten. Een week lang mooie onderwijsmomenten, beelden en broedplaatsen. Met als klap op de vuurpijl: InnovateArnhem, waar 100+ deelnemers hun innovatieve hoogstandjes lieten zien.En wij waren erbij. Met een meeting van COM21. een netwerk van onderwijsmensen, kunstenaars en ondernemers. Na een enerverende week, land ik maandag weer op aarde: de onderwijspraktijk, zo weerbarstig als het maar kan. Waar je moet ploeteren om dromen te verwezenlijken.

Beelden om niet te vergeten

We weten dat onderwijsmensen een belangrijke rol spelen in het leven van kinderen, hun ouders en de wijk. Maar hoe doen zij dat precies? Als je de onderwijsfilms van de Nationale Onderwijsweek hebt gezien, krijg je daar een beeld van. En sterker, je gaat waarderen dat deze mensen er zijn!

In De witte vlucht’ kijken we mee met Roger, directeur van Het Octaaf, een basisschool met 25 nationaliteiten. De witte, hoogopgeleide ouders, mijden deze enige school in de gemêleerde wijk. Roger wil daar verandering in brengen en gaat met zijn collega op bezoek bij toekomstige ouders. Daar ontstaan interessante gesprekken over keuzes en dilemma’s waar deze ouders mee worstelen. Als kijker begin ik te beseffen hoe ingewikkeld deze problematiek is en dat er niet 1-2-3 een oplossing voorhanden is. Er is nog een lange weg te gaan. Misschien dat de nieuwbouw de ouders inspireert om bewust te kiezen voor deze wijkschool.

In ‘Je mag altijd bij me komen, kijken we mee met Nezhlya. Zij is ‘brugfiguur’ op ‘De Toverberg’, een kleurrijke basisschool in Gent. Bij Nezhlya’s deur staat de deur altijd open. We zien hoe ze contact legt met ouders, naar ze luistert en op weg helpt. Hartverwarmend. Ze doet huisbezoeken en stemt af met leerkrachten. Zo neemt ze als brugfiguur veel werk van leerkrachten uit handen en bouwt ze vertrouwen op met kansarme kinderen en ouders.

Wat leren we hiervan? Zorg dat je in je school menselijke bruggen bouwt met ouders. Doe dat met liefde, tact en vasthoudendheid.

Talenten en broedplaatsen

Talenten zagen we niet alleen op het doek. Ze waren ook in grote getale aanwezig op het Huiskamerfestival in Nijmegen. Van student tot bestuurder, kippensoepmakers en videokunstenaars, ondernemers en verbinders. Geweldig! Je kon je mengen in de broedplaatsen van Nijmegen. Daar waar nieuwe manieren van leren en onderwijzen al doende wordt ontdekt. Ik volgde de lezing van Professor Harold Bekkering, en werd bevestigd in mijn gedachte dat leren heel persoonlijk is. Onderwijs zou daarom veel meer moeten gaan over wat een individu kán en wíl leren. Meer weten? Lees het interview met hem in Brandpunt.

Overspoeld met talenten en initiatieven ging ik naar huis. Onder de indruk van de conglomeratie van energie. Ik ben trots op mijn stad.

Innoveren doe je samen

Op zaterdag 7 oktober bruist het op HAN Arnhem. 100+ projecten en innovaties. Daar waren wij bij met COM21. , een netwerk van onderwijsmensen, kunstenaars, ondernemers en vernieuwers. Onze bijeenkomst stond in het teken van ontmoeting tussen onderwijs en bedrijfsleven:  ‘Ik in de wereld van vandaag en morgen’. We geloven in deze samensmelting en zijn op zoek naar inspirerende voorbeelden. Eén daarvan is het Innovatielokaal van Het Assink Lyceum waar enthousiaste ondernemers ‘de gekte’ injecteren, zoals zij innoveren noemen. Als we even later de markt van InnovateArnhem opgaan, ontmoeten we projectontwikkelaars . Volgens hen moet het onderwijs investeren in creativiteit, ontwerpen en ict-vaardigheden. We zijn onder de indruk door de wijze uitspraken van jonge ondernemers, zoals: ‘De essentie van innovatie is de mogelijkheid creëren om te blijven bestaan’. Mooi hè.

Terug op aarde: de onderwijspraktijk

Voordat we blijven zweven, komen we maandag weer terug op aarde: de onderwijspraktijk. Daar waar het moet gebeuren. Ik begeleid een team bij het ontwerpen van een nieuw vak: LifeScience. Een heuse uitdaging, waar we op ons pad allerlei vragen tegenkomen. Welke inhoud willen we leerlingen van VMBO tot VWO meegeven ? Hoe zorgen we ervoor dat we allemaal een steentje bijdragen aan de nieuwe module Personal Branding? Dat we niet vast blijven zitten aan de eigen vakexpertise, maar daadwerkelijk iets nieuws gaan bedenken. We gaan op weg en beseffen dat elke stap ons dichter bij het doel brengt. Ik hoor het mijn oud-collega Frank Evers nog zeggen: Innoveren gaat niet vanzelf. Het is 1% inspiratie en 99 % transpiratie. En dat is waar. Dat is de werkelijkheid waar we niet aan voorbij kunnen gaan.

Als leerlingen het voor het zeggen hebben…

onderwijsinnovatie

….dan zou school er anders uitzien!

iStock_000006723300MediumDan is de school een grote ontdek- en ontmoetingsruimte, waarin je actief kan leren. Dingen uitvinden en in proefjes doen. Samen opdrachten maken, want dan kun je het elkaar uitleggen. Geen hele les instructie en eindeloos luisteren naar de leraar terwijl je de stof al kent. Liever korte instructie op maat, in een pittig tempo zodat er genoeg tijd is om zelfstandig en samen aan de slag te gaan.  Veel vragen stellen, zodat je het nog beter te weten komt. Instructie met een filmpje zodat we later, thuis, nog eens terug kunnen kijken. Werken op een iPad of laptop is gaaf, maar een boek erbij is wel handig om in te bladeren. Laatst deden we een quiz met onze mobieltjes, dat is gaaf! En wat ons, pubers, betreft, begint school later zodat je de eerste uren niet meer zo duf bent in de les.

Bovenstaande uitspraken van leerlingen vormen een rijk palet waarmee de leerling het onderwijs van de toekomst inkleurt. Leerlingen willen meedenken over onderwijsinnovatie en hebben daar ook een mening over.  Dat blijkt uit verschillende onderzoeken en praktijkverhalen.

Afgelopen weken heb een aantal van deze onderzoekjes bij elkaar verzameld en vuur ik nu op jullie af. Als een setje vuurpijlen om het jaar 2015 met spektakel in te luiden. Het onderwijs is toe aan vernieuwing om voorop te kunnen lopen in een veranderende wereld waarin ict niet meer is weg te denken. Laat leerlingen meedenken over onderwijsinnovatie.  De school is er toch voor hén, en hun volgers?

Beelden van de leerlingen

Eerste even een filmpje, de moeite waard om te bekijken. Kennisnet heeft concrete uitspraken van leerlingen verzameld over het onderwijs, hoe de lessen anders en beter kunnen en wat je daarbij nodig hebt.

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=8zISIdKRw7c]

Marijke de Vries heeft in Trouw een prachtig artikel geschreven: Tijd dat leerlingen iets te zeggen krijgen over hun lessen. Wordt er wel naar leerlingen geluisterd? Vanuit verschillende invalshoeken laat ze zien dat leerlingen een frisse kijk hebben op onderwijsvernieuwing. Dat laat je toch niet liggen?

En weten leraren wel precies hoe leerlingen school beleven? Docente Alexis Wiggins deed hier onderzoek naar door twee dagen mee te lopen met de leerlingen. Haar belevenissen zijn onthutsend. Je zou maar leerling zijn….de hele dag zitten, dat is uitputtend! Lees hier een kleine, vertaalde blog van Alexis Wiggins.

Onlangs spraken collega adviseurs Frank Evers en Jan van Leeuwen  met een groep VMBO-leerlingen van Het Kandinsky College in Nijmegen over toekomstbeelden van het onderwijs om daar vervolgens met docenten over door te praten. De leerlingen wisten verrassend goed aan te geven wat ze wilden: meer line werken, geen gezeur bij te laat komen, en vooral….meer praktijk! Ze wilden dat bedrijven meer op school zouden komen, dat ze zelf vaker en langer bij bedrijven mochten meelopen en dat het leren binnen de school daaromheen georganiseerd wordt. Vakonderwijs van binnenuit!

Speelruimte

De stem van kinderen bij het ontwikkelen van het onderwijs bij jou op school is goud waard, dat is duidelijk. Maar hoe groot is die stem? Welke invloed mogen de leerlingen uitoefenen op het onderwijs op jouw school? Mogen ze advies geven, of echt meedenken of zelfs meebeslissen? En waarover mogen ze meedenken? Gaat het over randverschijnselen of onderwijszaken die er echt toe doen zoals: inhoud van de les en de manier van lesgeven. Hier moet je van tevoren over nadenken en afspraken maken voordat je iets organiseert.

Organiseer inbreng

Wil je ook de dialoog aan met leerlingen over het onderwijs van de toekomst? Dan zijn hier een paar voorbeelden van hoe je dat kunt doen:

  • Organiseer een dag over de school van de toekomst. Mobiliseer een groep leerlingen voor een workshop en geef ze a.d.h.v. prikkelende uitspraken, alle ruimte voor het verbeelden en woorden van het door hen gewenste onderwijs.  Neem hun inbreng serieus. Ga vervolgens in gesprek met leerlingen en leraren, om in dialoog beelden en gedachten aan te scherpen.  Laat weten wat je met de opbrengsten doet.
  • Organiseer een evenement met meerdere scholen en laat van elke school een representatief groepje leerlingen presenteren hoe zij de school van hun dromen zien. Dit geeft een boost aan inspiratie om daadwerkelijk iets te veranderen op de scholen.
  • Start ontwerpsessies met leerlingen, die alle kans krijgen om vrij te denken en de toekomst te ontwerpen. Zorg voor verbinding met het schoolbeleid.
  • Bespreek de toekomst van het onderwijs in de groepsvergadering, zoals op veel Vreedzame Scholen een bekende werkwijze is, of benut de leerlingenraad hiervoor.
  • Organiseer een debat in de klas of in de school.

Onderwijs maak je samen, met de leerling! Maak er werk van in 2015!