Bevlogen leraren

 

Hoe behouden we bevlogen leraren voor het onderwijs? Leraren met passie voor hun vak.  Leraren met een hart voor kinderen, die erop gebrand zijn dat zij léren. Leraren die nieuwsgierig blijven en zich gaandeweg ontwikkelen. Leraren die gezond blijven, ondanks verandering en tegenslag. Leraren die samen werken aan een toekomst voor  zichzelf en de kinderen. Hiervoor gaan wij!

De grote uitdaging

Wie zijn wij? Wij zijn een team van leraren en ondernemers, een onderzoeker (Femke Geijssel), een leerling en procesbegeleider, samengesteld tijdens de EduHackathonNL in Nijmegen. Een Hackathon is een grote, 24 uur durende ontwerpwedstrijd waarin je in een wervelend creatief proces, een oplossing bedenkt voor een ingebracht probleem. Voor het behouden van bevlogen leraren bedachten we: Het werkpakket. Een oplossing waar ik later nog meer over zal vertellen en dat nog verdere uitwerking vraagt. Het meedoen aan zo’n Hackathon was een fantastische ervaring. Zoveel energie dat er los komt als je mensen rondom eigen, complexe en wezenlijke vraagstukken aan elkaar verbindt en tot buitengewone oplossingen uitdaagt! Tijdens de creatieve fase gingen we los. Alle ideeën waren immers welkom, hoe gewoon of absurd ook. Vervolgens maakten we een uitstapje naar een ander beroep, dat van arts. We vroegen ons af: Wat is het geheim van artsen om bevlogen te blijven in de gezondheidszorg? En ping… er ging een lampje branden: Topdokters! Zij stralen vakmanschap uit. Dat gunnen we leraren ook! Het was een gouden vondst. Een lawine van ideeën volgde.

Bevlogen blijven

Met veel ambitie en positieve energie zien we startende leraren in het onderwijs stromen. Maar wat gebeurt er na een tijdje als je grip hebt gekregen op je belangrijkste taak: het lesgeven? Dan krijg je er steeds meer taken bij. Van het organiseren van een project tot het begeleiden van collega’s, en van mentoraat tot buitenschoolse activiteiten  coördineren. Om nog maar niet te spreken van alle administratieve taken die er nog bijkomen. Een samengeraapt zooitje. Je werkweek raakt versnipperd in kwartiertje dit uurtje dat. Je verliest focus en vraagt je af waarom je nog voor het vak van leraar hebt gekozen. Dit is het begin van een ontmoedigingsproces. Jouw vak, waar je oorspronkelijk voor hebt gekozen, raakt uitgehold.  En triest genoeg, voor sommigen leidt dit tot negatieve stress, overspannenheid en tot slot een burn-out. Sommige leraren weten te ontsnappen aan dit ontmoedigingsproces. Zij zetten hun loopbaan voort buiten het onderwijs. Fijn voor hen dat ze gezond verder kunnen leven, maar zonde voor het onderwijs. Daarmee gaat veel talent verloren. Toppers die het onderwijs verder hadden kunnen verrijken. Dus, laten we er met z’n allen er voor zorgen dat leraren hun passie behouden. Dat zij zich kunnen blijven ontwikkelen in en voor het onderwijs.

Het kan anders

Terug naar Topdokters. Daar zie je chirurgen met passie vertellen over hun vak. Je ziet ze aan het werk samen met hun team met een missie: de patiënt beter maken. De woorden van Sonja Scholten van het Brandwondencentrum, en de intentie waarmee ze de woorden uitspreekt, ontroeren ons. ‘Het is geweldig om arts te zijn’. Je ziet Sonja ’s morgens met frisse zin het ziekenhuis binnenkomen. ‘Je mag dit werk als arts niet met tegenzin doen. Elke patiënt die binnenkomt verdient een dokter die er met passie aan gaat beginnen. Er alles aan doet om hem beter te maken’. Even later staat Sonja aan de operatietafel. Samen met het team, doelgericht bezig. Zij geven in deze uren het beste om de patiënt in leven te houden. Indrukwekkend!

En nu terug naar het onderwijs. Stel je voor dat je leraren kan infecteren met de passie van deze topdokters? Dan ontstaan er leraren die elke dag enthousiast voor de klas staan. Leraren die er alles aan doen om de leerling tot leren te brengen. Leraren die samenwerken in een team, omdat het gewoonweg niet in je eentje kan.

Kortom, laten we ons inspireren. Zo bevlogen als Topdokters!

Wil je je aansluiten bij ons team en verder meedenken over de oplossing? Laat het weten.

Inspirerend schoolbezoek

Stilletjes, en tegelijkertijd razend nieuwsgierig, betreden we het enorme leerplein. De lichte en speelse ruimte verraadt in één ogenblik een innovatief onderwijsconcept. Onze aandacht wordt getrokken naar de kinderen en hun mentor, die levendig en betrokken bezig zijn met opdrachten die ertoe doen. Soms diep verzonken in zichzelf, meestal in gezelschap of samenwerkend met anderen. We luisteren diep, komen ogen tekort en bevragen de leerlingen en mentoren met aandacht. We zijn op schoolbezoek, op De Verwondering. Inspirerend!

Het schoolbezoek is een van de krachtigste en meest inspirerende onderdelen van de cursus Dieper Leren Innoveren. Een moment om gericht in de keuken van een andere school te kijken, een lichtend  voorbeeld in onderwijsvernieuwing. Dit keer zijn we te gast bij basisschool De Verwondering in Lent, een groeischool met een uitdagend onderwijsconcept. Een school waar dynamisch leren en samenwerken voorop staan.

De Verwondering

Telkens als ik langs deze school fiets, vraag ik me af hoe deze school van binnen eruit ziet. De droomschool van Conexus, die zowel in visie als gebouw toekomstbestendig zou moeten worden. Een paar jaar geleden nog een groot leeg gebouw met enkele kinderen op een verlaten bouwterrein. Anno 2018 een drukke, levendige school, opgenomen in de buurt en omgeven door een prachtig, natuurlijk buitenspeelterrein. Blij dat ik nu een aanleiding heb om nader kennis te maken met deze school.

Basisschool De Verwondering telt inmiddels 485 leerlingen en 36 teamleden. De leerlingen zijn verdeeld over 3 verschillende leerpleinen: leerplein 1 (groep 1/2/3), leerplein 2 (groep 4/5) en leerplein 3 (groep 6/7/8). Op elk plein wordt de grote groep leerlingen begeleid door een aantal leerkrachten, mentoren genoemd. Dit schooljaar heeft de bovenbouw voor het eerst een eigen leerplein, een zee van ruimte voor een relatief klein aantal leerlingen. Op ieder leerplein zijn de kinderen (van verschillende leeftijd) ingedeeld in mentorgroepen. De mentorgroep is de thuisbasis, waar je de dag mee begint en eindigt. Gedurende dag worden instructie, project en werken afgewisseld, waarbij iedere mentor instructie geeft in een specifiek vak en een deel van het plein in de gaten houdt. De inrichting is doelmatig. Zo zien we slimme werkplekken en rijke speelhoeken, leerdoelen, rekenkasten, boekenhoek, afspraken, producten van kinderen en digiborden. We volgen de mentoren op het plein en raken in gesprek. Bevlogen vertellen ze over hun werk. Zij zouden niet meer anders willen. Op deze manier kunnen ze flexibel inspelen op verschillende onderwijsbehoeften en tijd maken voor leergesprekken met kinderen. Veel beter dan in het traditioneel onderwijs met een klas van 30 leerlingen. De school maakt gebruikt materiaal van verschillende methoden om een eigen onderwijsprogramma samen te stellen. Voor de thema’s en uitwerking wordt gebruik gemaakt van het curriculum IPC waarbij de kinderen a.d.h.v. eigen leervragen op onderzoek uitgaan.

 

Schoolbezoek met een doel

Hoe vaak kijk jij gelegenheid om op een school van je dromen te kijken? Vast minder vaak dan je zou willen. Voor de leerkrachten, innovatoren en cursisten van Dieper Leren Innoveren was het schoolbezoek ook heel bijzonder. Zij lieten zich op de afgesproken dag vrij roosteren, reisden van Emmen naar Lent om met eigen ogen te zien hoe onderwijsinnovatie zichtbaar is in de praktijk van deze school. Deze cursisten beseffen als geen ander voor welke uitdaging we staan om met collega’s samen te werken aan onderwijsvernieuwing in de 21ste eeuw. Zij zijn extra gemotiveerd om erachter te komen hoe De Verwondering dieper leren innoveert. Welke vragen houden hen bezig? We verzamelen de vragen in het model van NPDL (New Pedagogies of Deep Learning) en nemen ze mee in ons achterhoofd.

School as a learning studio: Hoe worden de leerpleinen zinvol gebruikt?

Students as learning leaders: Hoe werken leerlingen samen? Hoe geven zij sturing aan hun eigen leerproces?

Leaders as designers of deep change: Door wie laten de leiders zich inspireren, bijstaan?

Teachers as designers of deep learning: Hoe ontwikkelen de leerkrachten het onderwijs samen?

Na een hartelijk ontvangst van de dames van het eerste uur (de leerpleincoördinator, de innovatie onderwijsbegeleider en de administratrice), gaan we met een stapeltje post-its, pen en camera op pad. We struinen over de drie leerpleinen en gangen, waar het leren en onderwijzen zichtbaar is. Vervolgens gaan we voor een nabeschouwing in gesprek met directeur Jan-willem Helmink.

 

Dynamisch leren op het plein

Na de instructie in de kring vliegen de kinderen uit over het leerplein. De een kiest voor een gezellige huistafel, de ander een zitzak om al lezend in weg te zakken. We zien twee jongens met een kralenelastiek tot 100 aan de gang, die om 2 krukken zijn gespannen. De ene jongen houdt een stapeltje kaartjes vast, de ander knielt voor het elastiek, klaar om het getal dat dadelijk door de andere jongen wordt voorgelezen, op te zetten. Ze zijn geconcentreerd bezig, en vinden ons maar lastig met onze vragen. Het leidt hen af van waar ze werkelijk mee bezig willen zijn. Ondanks de drukte op leerplein groep 4/5 vinden de meeste kinderen snel een plek en een maatje. Ze weten precies wat ze moeten doen (weektaak) en doen hun taak met overgave. En als je ze bezig ziet en in gesprek gaat, valt het me op hoe zelfverzekerd de kinderen zijn. Alsof het leren op zo’n plein de gewoonste zaak van de wereld is. Ik kan dit wel begrijpen. Op dit leerplein heerst een dynamiek die bij hen past.

Samenwerken op alle niveaus

‘Gaat ie?’ vraagt een kleuter aan een andere kleuter als hij zijn buitenschoenen aantrekt? Het is één van de dingen die meteen opvallen als je de school binnenloopt. De kinderen zorgen voor elkaar, trekken samen op, helpen elkaar en werken écht samen hier. En dat geldt niet alleen voor de kinderen. Ook de leerkrachten werken intensief samen. Hier zijn geestdodende teamvergaderingen. Wel iedere dag leerpleinoverleg. Hierin bespreken mentoren het werk en de voortgang van de kinderen, maar ook het onderwijs. Samen invulling geven aan de thema’s. Passende leeractiviteiten bedenken bij de doelen. Het inrichten van de leerpleinen. En natuurlijk stemmen de mentoren overdag ook continu af, zoals we zien aan het stilteteken bij de wisseling van de rondes. Daarnaast werkt het team in ontwikkelteams aan grote vraagstukken. Je kunt je voorstellen dat het samenwerken in een snel groeiend team echt een uitdaging is. De mentoren die we spreken zijn positief over de samenwerking. Hier zijn we echt samen verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van de kinderen en het onderwijs.

De bovenkamer

Boven in de school komen we in de teamkamer. Daar heb je een machtig uitzicht over de omgeving. Het voelt als een bovenkamer, waar het onderwijs wordt verbeeld, uitgedacht en overwogen. Na ons bezoek aan de leerpleinen praten we verder met Jan-Willem. Hij neemt ons mee in het veranderingsproces van de school. Van de start met een klein en bevlogen team, naar een volwassen organisatie. Over de uitdagingen die op hun pad kwamen en nog steeds komen. Zoals die enorme groei in leerlingen én teamleden in goede banen leiden. Over voortdurende verbetering van je onderwijs op de leerpleinen. Zo heeft op dit moment de drukte op leerplein 2 en het samenwerken op leerplein 3 onze aandacht. Maar ook het volgen van de leerontwikkeling van de kinderen blijft een uitdaging. Dit heeft geleid tot een versnellingsvraag over hoe je de vorderingen van de leerlingen in een digitaal portfolio kan vastleggen. We vragen ons af hoe dit onderwijs tot stand is gekomen. Waar de leider zijn inspiratie vandaan haalt om tot zo’n eigen schoolconcept te komen. Van collega’s én mensen van buiten, vertelt Jan-Willem: Martin Skelton, Michael Fullan en Robert Marzano maar ook verschillende experts die ons begeleiden bij het vertalen van goed onderwijs naar onze praktijk. Het is fantastisch dat we nu zo’n groot team hebben. Daarmee heb je veel kennis in huis. Maar hoe zet je die nuttig in voor de school? Dat is een boeiende vraag. We gaan het zien.

Met ons hoofd vol indrukken strijken we neer op een bankje voor de school. Voor ons lopen twee meisjes vrolijk huppelend de school uit. Ze zingen: ‘Zeg Roodkapje…’. Het thema Sprookjes dat we binnen hebben waargenomen, klinkt in de stemmen van deze kinderen door. We worden er stil van, zo natuurlijk vindt hier leren plaats!

Bewust leiderschap in tijden van verandering

 

Soms komt er zomaar iets op je pad. Iets dat je diepe interesse doet ontwaken.  Dat had ik laatst met een mailtje waarin een training werd aangekondigd. Meestal klik ik zo’n promomailtje weg. Maar deze keer bleef ik er even bij stilstaan. In het mailtje werd een training van Robert Dilts aangekondigd. Deze wijze, sympathieke man heb ik 13 jaar geleden in mijn NLP Practitioner ontmoet en nooit vergeten. Een groot voorbeeld in NLP, veranderende overtuigingen en perspectieven. Daar ga ik tijd voor maken, dacht ik. Zo gezegd, zo gedaan. Een paar weken later zat ik met 40 andere belangstellenden in een 3daagse leerreis rondom Conscious Leaderschip and Resilence. En wat een inzicht en inspiratie leverde dat op. Wij zijn fit for the future! In deze blog deel ik alvast enkele ideeën van hem.

Het juiste doen in een belangrijk leiderschapsmoment

De beslissing om een 3daagse bij Robert Dilts te volgen, maakte ik in een split second. Ik was ervan overtuigd dat deze training mij verder zou helpen. Ik was me bewust van mijn situatie. Zojuist weg bij een organisatie Marant, net een eigen bedrijf opgestart (TeamKracht) en op zoek naar een nieuwe uitdaging. Ik voelde me vrij om te kiezen. Ik had de behoefte mijzelf te verwennen met een training waarmee ik niet alleen mijzelf maar ook anderen zou kunnen inspireren. Nu ik de training heb gevolgd, weet ik dat dit een belangrijk leiderschapsmoment was. Op zo’n moment komt het er op aan: dat je vanuit je passie en richting het juiste doet.

Wij zijn allemaal leiders

We hebben als mens het vermogen om leiding te geven aan ons eigen leven en die van anderen. Of je nu baas bent van een grote onderneming, als ouder een gezin runt of voetbaltrainer bent. Jouw denken en doen leiden tot acties bij anderen. We zijn dus allemaal leiders. Zijn we dan allemaal succesvol? Nee. Wat is dan het verschil dat het verschil maakt?

Leiderschap kun je leren

Robert Dilts heeft op basis van jarenlange studie van succesvolle leiders en ondernemers, teams en organisaties, een eigen model ontwikkeld. Dit model (Succes Factor Modelling) maakt duidelijk welke doelen, acties en kwaliteiten cruciaal zijn voor de ondernemers van nu. Het zijn de factoren die het verschil maken in succesvolle en minder succesvolle leiders. Deze factoren of vermogens zijn overdraagbaar, aan te leren. Zowel intentioneel als informeel, zoals kleine kinderen de tafelmanieren van hun ouders kopiëren of jongeren elkaar beïnvloeden met nieuwe trends. We zijn in ons leiderschap boodschappers voor elkaar. Mooi verwoord in het gedicht van Nick LeForce: 

“We are messengers. What we see in others, we awaken in ourselves.”

Het nieuwe ondernemen

Het nieuwe ondernemen houdt volgens Robert Dilts in dat je vanuit je passie en visie een organisatie opbouwt. Dat je op een bewuste manier je organisatie naar een doel leidt en tegelijkertijd naar een betere wereld streeft. Dat je bewust bent van de ontwikkelmogelijkheden van mensen en ze op basis van gedeelde waarden begeleidt. Dat je in tijden van verandering naast voorspoed ook tegenslag ontmoet, dat je in staat bent om moeilijkheden te overwinnen en balans kan vinden. Sterk is dat Robert Dilts dit alles congruent met zichzelf, met al zijn aandacht en vol overgave vertelt. Hij is in zijn doen en laten een typisch voorbeeld van ‘practice what you preach’. Ik kijk ernaar en denk: Wauw, dat wil ik ook kunnen!

 

 

 

 

Kracht van mindset

Robert Dilts kan als doorgewinterde NLP’er als geen ander de aandacht richten op je mindset, je innerlijke gedachtenwereld. Door stil te staan bij je eigen gevoelens en gedachten en te kijken wat je nodig hebt om je doelen te bereiken, kun je met de inzet van krachtbronnen in jezelf en die van anderen heel veel bereiken. Dus ook in leiderschap. We oefenen deze 3daagse volop en raken overtuigd van de drieslag:

how we think (mindset) > what we do (actions) > what we achieve (outcomes).

Zo leidt mijn intentie om kennis te delen tot het schrijven van deze blog. Wat ik hiermee zou willen bereiken is dat ik jullie inspireer tot de wording van een bewuste, vernieuwende leider.

Heb je interesse om je hierin verder te verdiepen? Denk dan alvast na over jouw belangrijke leiderschapsmoment, dan geef ik in mijn volgende blog aanwijzingen hoe je je hierop kan voorbereiden.