Van een puzzel naar een parel van een les

“Ja, dat wil ik ook!” roepen de kinderen als ze het voorbeeld van de onderwijsassistent en een leerling zien. De kinderen zitten samen met de juf in een kring. Ze popelen om aan de beurt te komen. Het eerste tweetal mag beginnen. Ze rennen van enthousiasme. Als de muziek stopt, staan ze stil. Ze begroeten elkaar en geven elkaar een hand. De juf geeft met een stralende lach een opsteker. “Bijna goed”, zegt ze waarop ze de kinderen aanmoedigt elkaar daarbij nog aan te kijken. Er volgt een snelle blikwisseling en een smile op het gezicht van de kinderen. De leerkracht kijkt het tweetal met een tevreden blik aan en steekt haar duim op. Goed gedaan! We volgen een les van De Vreedzame School. De juf leert de kinderen hoe je elkaar begroet, als opstap voor het leren oplossen van conflicten. De manier waarop deze leerkracht de les geeft, raakt ons. De toewijding en precisie van deze leerkracht zie je terug in het leerplezier van de kinderen. Dit was een parel van een les. Zo’n parel tover je niet zomaar tevoorschijn. Hier schuilt vast een puzzel achter.

Lesgeven is puzzelen

Op het eerste gezicht lijkt het lesgeven bij deze leerkracht als vanzelf te gaan. Maar het tegendeel is waar. Achter deze les schuilt een lange, intensieve periode van leren. Een periode waarin de leerkracht regelmatig op haar lessen reflecteert en op basis daarvan haar lessen verbetert. De cyclus van Korthagen doemt in mij op. Ik vraag me af: Hoe vaak heeft deze leerkracht deze leercyclus al doorlopen? Wat zijn de belangrijkste dingen die zij geleerd heeft in haar lessen? Welke rol hebben haar collega’s gehad hierbij? Hoe meer ik mij verdiep in deze leerkracht: Miriam, hoe meer bewondering ik voor haar krijg. Haar verhaal, haar puzzel maakt haar les pas echt interessant!

Het verhaal van Miriam

Miriam is dit schooljaar gestart op een SBO-school. Ze moest dus in korte tijd de kinderen en de school leren kennen. Daarnaast was De Vreedzame School ook nieuw voor haar.  Miriam heeft zich er helemaal in verdiept en keer op keer geprobeerd de lessen te geven volgens de bedoelingen van de makers. Daarbij moest ze goed afstemmen op de jonge kinderen in haar groep, die allemaal speciaal zijn en extra ondersteuning nodig hebben. Je ziet nu al, 8 weken verder, dat Miriam de kinderen met haar spannende opening nieuwsgierig en alert maakt. Instructies bouwt ze stap voor stap op door voordoen, samendoen en nadoen. Wanneer de kinderen denken dat ze het kunnen, durven ze het ook te proberen. Op deze manier ervaren de kinderen succes en bouwen ze vertrouwen op om nieuwe dingen te leren. Voor het aanleren van routines zoals ‘een kring maken van jongen/meisje/jongen/meisje’, neemt ze de tijd. Ze roept een voor een de kleuters bij zich in de kring door zijn/haar naam te noemen en de naam te noemen van de kleuter waar hij/zij naast komt zitten. Miriam vindt zelf dat ze wel heel veel structuur geeft, maar ziet ook dat de kinderen het nodig hebben. Het doet haar goed te horen dat de kinderen in de volgende groep (3/4) meer zelfstandigheid krijgen in het maken van een kring. Deze leerkracht roept twee of meer kinderen tegelijk op. De kinderen mogen zelf hun plek kiezen, mits de kring voldoet aan het criterium: jongen/meisje/jongen/meisje.

Miriam kan nu een veilig klimaat bieden aan de jongsten van de school. Haar doel is dat De Vreedzame School meer in haar ‘genen’ komt. Dat ze de uitgangspunten en de geleerde kennis en vaardigheden toepast gedurende de hele dag. Ik weet zeker dat zij daarin gaat slagen. Sterker nog, met haar les is ze een inspiratiebron voor de rest van haar team.

 

Benieuwd naar De Vreedzame School?

De Vreedzame School is een programma voor het leren van sociale competenties en democratisch burgerschap voor (speciale) basisscholen. En eigenlijk is het meer dan dat. Met dit programma kun je werken aan een school als leer- en leefgemeenschap, waarin kinderen en volwassenen gehoord en gezien worden en conflicten worden opgelost via win-win. Een gemeenschap waarin ieder verantwoordelijkheid neemt voor zichzelf en anderen, waarin samen beslissingen worden genomen en mensen openstaan voor verschillen. Voor de meeste scholen is de uitdaging: hoe komen we tot zo’n gemeenschap waarin respect en verantwoordelijkheid centraal staan? Of, hoe kunnen we de uitgangspunten van De Vreedzame School in ons dagelijks handelen integreren? Dit vraagt jarenlange training, samenwerking en focus.

Kinderen krijgen elk jaar 40 Vreedzame Schoollessen voor de kinderen van groep 1 t/m 8 zijn gericht op de volgende thema’s.

1.  We horen bij elkaar – groepsvorming (10 lessen)
2. We lossen conflicten zelf op – conflicthantering (6 lessen)
3. We hebben oor voor elkaar – communicatie (6 lessen)
4. We hebben hart voor elkaar – gevoelens (6 lessen)
5. We dragen allemaal een steentje bij – verantwoordelijkheid (4 lessen)
6. We zijn allemaal anders – diversiteit (6 lessen)

 

Leiderschap in het moment

 

Er zijn van die momenten op een dag dat jij er echt toe doet. Dat je met jouw aanwezigheid de sfeer kan maken of breken. Dat je op het juiste moment de juiste woorden vindt om je collega’s te motiveren tot betere prestaties. Dit zijn de momenten waarop anderen jouw nodig hebben. Om jouw visie te horen of tot actie te komen. In zo’n situatie wil je optimaal functioneren. Hoe bereid je je hierop voor? Wat maakt jouw leiderschapsmoment tot een onvergetelijke actie die anderen tot nadenken en doen aanzet? In mijn vorige blog heb ik jullie verteld over de inspirerende 3-daagse van Robert Dilts over bewust leiderschap. Zijn gedachtegoed breng ik samen in dat ene leiderschapsmoment, wanneer het erop aan komt het goede te doen.

Een voorbeeld 

Reuring in het primair onderwijs. Ondanks de eerdere staking, blijven leraren meer geld eisen voor salarisverhoging en werkdrukverlaging.  Op 7 november gaat de kersverse minister Arie Slob in gesprek met een delegatie van het PO-Front. De leraren dreigen met nieuwe stakingen wanneer niet aan hun eisen wordt voldaan. Ze blijven druk uitoefenen totdat het probleem tot de politiek is doorgedrongen en wordt aangepakt. Hoe zal minister Slob zich opstellen?

Voor een nieuwe minister zijn de eerste werkdagen in de nieuwe positie een aaneenschakeling van belangrijke leiderschapsmomenten. Wat ga je wel en wat je ga niet zeggen? Welke mensen moet je in ieder geval spreken? Het is interessant om de minister te volgen in deze periode. Zo is in het AD te lezen dat Arie Slob de afgelopen dagen 3 basisschoolleraren van PO in Actie heeft gesproken. Daarin heeft hij aangegeven dat hij geen geld kan uitgeven dat hij niet heeft. Logisch, een dooddoener. Vervolgens geeft hij aan wat hij leraren wél kan bieden. Hierin klinkt zijn visie door: “Normaal gesproken spreek ik met de werkgevers en de onderwijsbonden. Maar ik wil PO in Actie óók een plek aan tafel geven. Dan kunnen ze vanuit de klaslokalen meedenken over de besteding van het geld. Extra geld is ingeboekt in de begroting. Maar als ik niet met concrete plannen kom, krijg ik ook het geld niet van de minister van Financiën. Ik wil het liefst door de docenten zelf gedragen plannen. Laten we geen tijd vermorsen en samen aan het werk gaan. Ik wil daar deze maand al mee aan de slag gaan.”

Jouw leiderschapsmoment

Leiderschapsmomenten zijn de momenten waarop het erop aan komt. Een beslissend moment, een keerpunt of mijlpaal. Momenten waarop ‘de mensen jou in de ogen laten kijken en jouw lichaamstaal laat lezen’, zoals Robert Dilts dat zegt en praktiseert. Voor mij was dat bijvoorbeeld het afscheid bij Marant. Daar wilde ik een mooi moment van maken. En eerlijk gezegd moest ik wel wat moed verzamelen om daar te staan, een woordje te doen en bedankjes ten volle te ontvangen.  Wanneer heb jij zo’n moment? Misschien zijn er wel bekende, herhalende leiderschapsmomenten die je in de toekomst kunt verwachten. Het kan een periode zijn, maar ook een kort moment van enkele seconden.  Door je bewust te zijn van deze belangrijke momenten die komen gaan, kun je hierop anticiperen en je mentaal voorbereiden zodat het moment echt effect gaat sorteren. De voorbereiding begint met het besef dat jouw leiderschapsmoment waardevol is.

Waardevol aanwezig

Om je te realiseren dat jouw leiderschapsmoment de moeite waard is, is het goed te realiseren dat we in verbinding staan met elkaar en de wereld.

Eigen werkelijkheid

Ieder heeft een eigen werkelijkheid, geconstrueerd door filters. Denk aan de toestand waarin je je begeeft. Soms ben je moe en kost alles je moeite. De ene keer ben je emotioneel en gauw geraakt. De andere keer ben je fit en zie je kansen. Ook je gedachten kunnen je in de weg zitten of juist helpen. Als je denkt dat lesgeven aan 30 verschillende kinderen niet mogelijk is, dan probeer je niets uit. Als je denkt dat dat wel mogelijk is, varieer je continu in aanpak om te onderzoeken hoe je nog beter kan inspelen op de behoeften van 30 verschillende kinderen.

Stemming

Jouw stemming bepaalt jouw gedrag. Zonder dat je het zelf door hebt, creëer je stemming zelf. De stemming waarmee je kan excelleren, noemt Robert Dilts de COACH state. De kunst is om bij jezelf te herkennen in welke stemming je zit. Je kunt dan van een gestreste, niet vermogende stemmingen omschakelen naar een vermogende stemming. Dit kun je doen om bij elke letter van COACH contact te maken met je eigen lichaam en de ruimte waarin je je begeeft.

COACH staat voor:
Centered: centreren (het nu ervaren)
Open: open (het is zoals het is)
Attending with Awareness: aanwezig met bewustzijn
Connected: contact met jezelf, de ander en de omgeving
Holding: houvast (klaar voor verandering)

Mensen zijn holons

Als je beseft dat elk persoon een geheel (holon) is en uit cellen (geheel) bestaat en deel is van een groter geheel (de wereld), dan ga je je realiseren dat door alle mogelijke interacties je oneindig veel invloed hebt op anderen. Neem het voorbeeld van een kopje en bedenk hoeveel handen hier al aangezeten hebben. Tijdens het ontwerp, de productie en gebruik ervan. Zo gaat dat ook bij mensen. Wat je van je ouders hebt gezien, is verwerkt in jouw gedrag en dat geef je weer door aan je eigen kinderen en alle mensen om je heen. Hoe mooi is dat!

Als je dit alles beseft, word je je nog meer bewust van de waarde van jouw leiderschapsmoment.

De toekomst voor ogen

Als je van jouw leiderschapsmoment een krachtig ogenblik wilt maken is het belangrijk om jouw toekomstbeeld en visie voor je te zien en uit te spreken.

Bewuste leiders richten zich op het grotere geheel, de wereld, de mensheid. Denkend aan je eigen project, kun je de aandacht richten op het effect. Vragen die je je daarbij kunt stellen zijn:

  • Wat is de toekomst die ik wens?
  • Wat is de toekomst waar ik bij wil horen?
  • Welke voordelen levert mijn project op voor anderen: kinderen, ouders, teamleden, partners?
  • Wie zijn de sleutelfiguren in mijn project?
  • Wie zou positief en negatief geraakt kunnen worden met mijn project?

Stel je voor dat jouw leiderschapsmoment de presentatie van een plan is. Wat wil je met dit plan zeggen? Wat is je visie? In dit laatste zijn anderen juist in geïnteresseerd. Oefen van tevoren met het uitspreken van je visie en maak verbinding met jezelf, je eigen passie waarmee je in het project staat. Opdat je op het moment supreme, krachtig overkomt.

Als ik dit alles opschrijf, besef ik pas hoe belangrijk een goede voorbereiding van een optreden is. En hoezeer het de moeite waard is om daar tijd in te steken. Het brengt je dichter bij jezelf en wat jij kan betekenen voor de wereld. In onderstaand gedicht prachtig verwoord.

 

Being a Person

 

Be a person here. Stand by the river, invoke

the owls. Invoke winter, then spring.

Let any season that wants to come here make its own

call. After that sound goes away, wait.

 

A slow bubble rises through the earth

and begins to include sky, stars, all space,

even the outracing, expanding thought.

Come back and hear the little sound again.

 

Suddenly this dream that you are having matches

everyone’s dream, and the result is the world.

If a different call came there wouldn’t be any

world, or you, or the river, or the owls calling.

 

How you stand here is important. How you

listen for the next things to happen. How you breathe.

 

– William Stafford

Bewust leiderschap in tijden van verandering

 

Soms komt er zomaar iets op je pad. Iets dat je diepe interesse doet ontwaken.  Dat had ik laatst met een mailtje waarin een training werd aangekondigd. Meestal klik ik zo’n promomailtje weg. Maar deze keer bleef ik er even bij stilstaan. In het mailtje werd een training van Robert Dilts aangekondigd. Deze wijze, sympathieke man heb ik 13 jaar geleden in mijn NLP Practitioner ontmoet en nooit vergeten. Een groot voorbeeld in NLP, veranderende overtuigingen en perspectieven. Daar ga ik tijd voor maken, dacht ik. Zo gezegd, zo gedaan. Een paar weken later zat ik met 40 andere belangstellenden in een 3daagse leerreis rondom Conscious Leaderschip and Resilence. En wat een inzicht en inspiratie leverde dat op. Wij zijn fit for the future! In deze blog deel ik alvast enkele ideeën van hem.

Het juiste doen in een belangrijk leiderschapsmoment

De beslissing om een 3daagse bij Robert Dilts te volgen, maakte ik in een split second. Ik was ervan overtuigd dat deze training mij verder zou helpen. Ik was me bewust van mijn situatie. Zojuist weg bij een organisatie Marant, net een eigen bedrijf opgestart (TeamKracht) en op zoek naar een nieuwe uitdaging. Ik voelde me vrij om te kiezen. Ik had de behoefte mijzelf te verwennen met een training waarmee ik niet alleen mijzelf maar ook anderen zou kunnen inspireren. Nu ik de training heb gevolgd, weet ik dat dit een belangrijk leiderschapsmoment was. Op zo’n moment komt het er op aan: dat je vanuit je passie en richting het juiste doet.

Wij zijn allemaal leiders

We hebben als mens het vermogen om leiding te geven aan ons eigen leven en die van anderen. Of je nu baas bent van een grote onderneming, als ouder een gezin runt of voetbaltrainer bent. Jouw denken en doen leiden tot acties bij anderen. We zijn dus allemaal leiders. Zijn we dan allemaal succesvol? Nee. Wat is dan het verschil dat het verschil maakt?

Leiderschap kun je leren

Robert Dilts heeft op basis van jarenlange studie van succesvolle leiders en ondernemers, teams en organisaties, een eigen model ontwikkeld. Dit model (Succes Factor Modelling) maakt duidelijk welke doelen, acties en kwaliteiten cruciaal zijn voor de ondernemers van nu. Het zijn de factoren die het verschil maken in succesvolle en minder succesvolle leiders. Deze factoren of vermogens zijn overdraagbaar, aan te leren. Zowel intentioneel als informeel, zoals kleine kinderen de tafelmanieren van hun ouders kopiëren of jongeren elkaar beïnvloeden met nieuwe trends. We zijn in ons leiderschap boodschappers voor elkaar. Mooi verwoord in het gedicht van Nick LeForce: 

“We are messengers. What we see in others, we awaken in ourselves.”

Het nieuwe ondernemen

Het nieuwe ondernemen houdt volgens Robert Dilts in dat je vanuit je passie en visie een organisatie opbouwt. Dat je op een bewuste manier je organisatie naar een doel leidt en tegelijkertijd naar een betere wereld streeft. Dat je bewust bent van de ontwikkelmogelijkheden van mensen en ze op basis van gedeelde waarden begeleidt. Dat je in tijden van verandering naast voorspoed ook tegenslag ontmoet, dat je in staat bent om moeilijkheden te overwinnen en balans kan vinden. Sterk is dat Robert Dilts dit alles congruent met zichzelf, met al zijn aandacht en vol overgave vertelt. Hij is in zijn doen en laten een typisch voorbeeld van ‘practice what you preach’. Ik kijk ernaar en denk: Wauw, dat wil ik ook kunnen!

 

 

 

 

Kracht van mindset

Robert Dilts kan als doorgewinterde NLP’er als geen ander de aandacht richten op je mindset, je innerlijke gedachtenwereld. Door stil te staan bij je eigen gevoelens en gedachten en te kijken wat je nodig hebt om je doelen te bereiken, kun je met de inzet van krachtbronnen in jezelf en die van anderen heel veel bereiken. Dus ook in leiderschap. We oefenen deze 3daagse volop en raken overtuigd van de drieslag:

how we think (mindset) > what we do (actions) > what we achieve (outcomes).

Zo leidt mijn intentie om kennis te delen tot het schrijven van deze blog. Wat ik hiermee zou willen bereiken is dat ik jullie inspireer tot de wording van een bewuste, vernieuwende leider.

Heb je interesse om je hierin verder te verdiepen? Denk dan alvast na over jouw belangrijke leiderschapsmoment, dan geef ik in mijn volgende blog aanwijzingen hoe je je hierop kan voorbereiden.