Zonder falen geen succes

succesNaar aanleiding van mijn vorige blog over de succesvolle onderwijsprofessional zou je kunnen denken: iemand heeft succes als het goed gaat. Dat is niet waar. Net als kinderen leren met vallen met opstaan, leren volwassenen van fouten maken en weer opnieuw beginnen.

Niemand wordt slim geboren. Slim moet je worden, door 10.000 keer uitproberen, net als Edison.

Faalverhaal als inspiratiebron

Over succes en voorspoed wil iedereen wel praten, maar over falen niet. Wie in het weekend van 21 en 22 november toevallig naar het Inspiratiefestival in Groningen is geweest, heeft in Het Failure Lab aan de hand van persoonlijke faalverhalen kunnen ervaren hoe leerzaam falen is. En welke betekenis deze ervaring geweest is voor hun leven. De organisator Jan Dirk Gardenier staat vierkant achter dit initiatief. Juist van fouten kun je leren. ‘Als er niets misgaat, heb je ook niet durven experimenteren. En dan ben je dus niet creatief geweest’. Hij wil hier volgend jaar zelfs een heel festival aan wijden: Het Fiasco Festival. Wellicht ook een goed idee voor het onderwijs!

Van fouten kun je leren

Of je leert van fouten hangt voor een groot deel af van hoe verantwoordelijk je voelt voor je eigen leerproces. Je leert pas van een situatie als je je eigen aandeel in de situatie onder de loep durft en kunt nemen. Dat vraagt een kritische houding en het vermogen om te reflecteren en analyseren.

De attributietheorie helpt ons verder bij de analyse. De manier waarop tegen oorzaken van succes en falen aankijkt, bepaalt je motivatie en de kans dat je opnieuw een opdracht gaat uitproberen.  Schrijf je falen toe aan jezelf, een stabiel kenmerk, dan ben je geneigd te denken dat je iets gewoonweg niet kan. En waarom zou je zoiets dan nog een keer proberen? Schrijf je je falen toe aan te weinig inzet, dan ben je geneigd de volgende keer weer opnieuw te proberen.  Ga je uit van externe factoren, dan heb je de situatie niet zelf in de hand. Dan is het een kwestie van geluk of pech, of de opdracht was niet passend.

Zie het model van Pintrich pinten Schunk, 2002
model pintrich

Leren van moeilijke situaties

Afgelopen tijd ben ik betrokken bij een paar gevallen van pesten op school. Intens spannende perioden voor alle partijen. In deze situaties is het heel moeilijk om in de ogen van andere partijen, zoals bijvoorbeeld ouders, op het juiste moment het goede te doen. De kinderen zijn ontregeld, de ouders hebben zorgen, de leerkrachten zijn handelingsverlegen en de directeur staat in zijn eentje moeilijke beslissingen te nemen. Het zijn bij uitstek situaties waar geen recept voorhanden is, hooguit richtlijnen. Zorgvuldig en adequaat handelen, natuurlijk, maar ja wat moet ik nu precies doen en hoe?

Hoe leerzaam is het dan om, na een tijdje als de rust weer is teruggekeerd, de situatie met betrokkenen nog eens te reconstrueren en ons eigen aandeel onder de loep te nemen.  Wat hebben we ook al weer precies gedaan, wat is daarin goed geweest en wat niet? Welke conclusies trekken we hier uit voor de toekomst?  Neem hier de tijd voor, want dit is ontzettend leerzaam. En natuurlijk kun je dit in alle andere moeilijke situaties ook doen.

@Filosoof: “Uitdagingen maken het leven interessant. Het overwinnen ervan maakt het leven zinvol.”

 

Fouten maken, noodzakelijk voor leren in de toekomst

Het onderwijs van vroeger en nu is behoorlijk standaard en voorspelbaar.  Kinderen zitten aan tafel in een klas, hebben les van een leraar uit een kant en klare methode. Ze leren wat hen opgedragen wordt, niet meer en niet minder. O wee, als ze een antwoord geven dat niet in het boekje staat. Fouten  worden voorkomen. Dit onderwijs heeft zijn langste tijd gehad. Veel kinderen raken gedemotiveerd en haken af. Ze worden niet genoeg uitgedaagd om het beste uit zichzelf te halen, op een manier die aansluit bij de manier waarop zij willen leren en wat de toekomstige, moderne maatschappij van hen vraagt. Het gaat om om ondernemen, problemen oplossen, experimenteren en risico’s nemen. De toekomst is zo dynamisch en de vraagstukken zo complex dat er gewoonweg geen blauwdruk is voor goed onderwijs. Het nieuwe onderwijs, waarin kinderen echt worden uitgedaagd tot leren aan de hand van complexe, betekenisvolle taken moeten we samen gaan uitvinden.  En dat betekent voor iedereen: leren vallen en opstaan.

Terwijl ik de laatste hand leg aan deze blogpost, deelt een van mijn collega’s een prachtig filmpje ‘Fouten maken is een ander woord voor ‘groeien’ van de Khan Academy. Een mooie afsluiter, en tevens de opening van een vervolg op deze post over mindset. Neem even de tijd en geniet. Hier hoef ik geen woorden meer aan toe te voegen.

Als leerlingen het voor het zeggen hebben…

onderwijsinnovatie

….dan zou school er anders uitzien!

iStock_000006723300MediumDan is de school een grote ontdek- en ontmoetingsruimte, waarin je actief kan leren. Dingen uitvinden en in proefjes doen. Samen opdrachten maken, want dan kun je het elkaar uitleggen. Geen hele les instructie en eindeloos luisteren naar de leraar terwijl je de stof al kent. Liever korte instructie op maat, in een pittig tempo zodat er genoeg tijd is om zelfstandig en samen aan de slag te gaan.  Veel vragen stellen, zodat je het nog beter te weten komt. Instructie met een filmpje zodat we later, thuis, nog eens terug kunnen kijken. Werken op een iPad of laptop is gaaf, maar een boek erbij is wel handig om in te bladeren. Laatst deden we een quiz met onze mobieltjes, dat is gaaf! En wat ons, pubers, betreft, begint school later zodat je de eerste uren niet meer zo duf bent in de les.

Bovenstaande uitspraken van leerlingen vormen een rijk palet waarmee de leerling het onderwijs van de toekomst inkleurt. Leerlingen willen meedenken over onderwijsinnovatie en hebben daar ook een mening over.  Dat blijkt uit verschillende onderzoeken en praktijkverhalen.

Afgelopen weken heb een aantal van deze onderzoekjes bij elkaar verzameld en vuur ik nu op jullie af. Als een setje vuurpijlen om het jaar 2015 met spektakel in te luiden. Het onderwijs is toe aan vernieuwing om voorop te kunnen lopen in een veranderende wereld waarin ict niet meer is weg te denken. Laat leerlingen meedenken over onderwijsinnovatie.  De school is er toch voor hén, en hun volgers?

Beelden van de leerlingen

Eerste even een filmpje, de moeite waard om te bekijken. Kennisnet heeft concrete uitspraken van leerlingen verzameld over het onderwijs, hoe de lessen anders en beter kunnen en wat je daarbij nodig hebt.

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=8zISIdKRw7c]

Marijke de Vries heeft in Trouw een prachtig artikel geschreven: Tijd dat leerlingen iets te zeggen krijgen over hun lessen. Wordt er wel naar leerlingen geluisterd? Vanuit verschillende invalshoeken laat ze zien dat leerlingen een frisse kijk hebben op onderwijsvernieuwing. Dat laat je toch niet liggen?

En weten leraren wel precies hoe leerlingen school beleven? Docente Alexis Wiggins deed hier onderzoek naar door twee dagen mee te lopen met de leerlingen. Haar belevenissen zijn onthutsend. Je zou maar leerling zijn….de hele dag zitten, dat is uitputtend! Lees hier een kleine, vertaalde blog van Alexis Wiggins.

Onlangs spraken collega adviseurs Frank Evers en Jan van Leeuwen  met een groep VMBO-leerlingen van Het Kandinsky College in Nijmegen over toekomstbeelden van het onderwijs om daar vervolgens met docenten over door te praten. De leerlingen wisten verrassend goed aan te geven wat ze wilden: meer line werken, geen gezeur bij te laat komen, en vooral….meer praktijk! Ze wilden dat bedrijven meer op school zouden komen, dat ze zelf vaker en langer bij bedrijven mochten meelopen en dat het leren binnen de school daaromheen georganiseerd wordt. Vakonderwijs van binnenuit!

Speelruimte

De stem van kinderen bij het ontwikkelen van het onderwijs bij jou op school is goud waard, dat is duidelijk. Maar hoe groot is die stem? Welke invloed mogen de leerlingen uitoefenen op het onderwijs op jouw school? Mogen ze advies geven, of echt meedenken of zelfs meebeslissen? En waarover mogen ze meedenken? Gaat het over randverschijnselen of onderwijszaken die er echt toe doen zoals: inhoud van de les en de manier van lesgeven. Hier moet je van tevoren over nadenken en afspraken maken voordat je iets organiseert.

Organiseer inbreng

Wil je ook de dialoog aan met leerlingen over het onderwijs van de toekomst? Dan zijn hier een paar voorbeelden van hoe je dat kunt doen:

  • Organiseer een dag over de school van de toekomst. Mobiliseer een groep leerlingen voor een workshop en geef ze a.d.h.v. prikkelende uitspraken, alle ruimte voor het verbeelden en woorden van het door hen gewenste onderwijs.  Neem hun inbreng serieus. Ga vervolgens in gesprek met leerlingen en leraren, om in dialoog beelden en gedachten aan te scherpen.  Laat weten wat je met de opbrengsten doet.
  • Organiseer een evenement met meerdere scholen en laat van elke school een representatief groepje leerlingen presenteren hoe zij de school van hun dromen zien. Dit geeft een boost aan inspiratie om daadwerkelijk iets te veranderen op de scholen.
  • Start ontwerpsessies met leerlingen, die alle kans krijgen om vrij te denken en de toekomst te ontwerpen. Zorg voor verbinding met het schoolbeleid.
  • Bespreek de toekomst van het onderwijs in de groepsvergadering, zoals op veel Vreedzame Scholen een bekende werkwijze is, of benut de leerlingenraad hiervoor.
  • Organiseer een debat in de klas of in de school.

Onderwijs maak je samen, met de leerling! Maak er werk van in 2015!