Geen diploma zonder beren

Er liggen heel wat beren op de weg om je diploma te halen. Dat hebben de leerlingen en docenten van de VMBO-klas van onze zoon als geen ander ervaren. Tijdens de diploma-uitreiking werd ik diep geraakt door de persoonlijke en hartverwarmende toespraak van de mentor. Het afscheid was zo mooi en waardig dat ik het graag met jullie wil delen. Om glans te geven aan het VMBO. 

20 Schoolverlaters die talloze beren uit de weg hebben geruimd. Zij hebben zichzelf overwonnen om het felbegeerde papiertje te halen. Op één leerling na, zijn houding is volgens de mentor onweerstaanbaar nonchalant, altijd en overal…’Ach, het was een makkie meneer’. Zijn moeder schudt het hoofd, alsof ze zeggen wil: ‘Zo is ie nu altijd’. De mentor eindigt zijn toespraak met de woorden: ‘Voor nu even geen beren meer op de weg. Vier je vakantie!’

Een bijzonder stel

Trots en ongemakkelijk stappen de schoolverlaters uit de roze limousine op weg naar de rode loper die voor hen is uitgerold. Zelden zie je zo’n divers gezelschap als hier op en langs deze VMBO (basis/kader)-loper. Jongens met opgeheven hoofd in glad gestreken witte blouse en zonnebril. Stralende meiden, dik opgemaakt en uitgedost in galajurk, wiebelend op hoge hakken. Maar ook leerlingen die zich onopvallend gedragen in de hoop dat ze niet gezien worden. Om nog maar niet te spreken over de diversiteit in migratieachtergronden, lengte en…omvang.

Een geslaagde klas

We verzamelen in de praktijkruimte waar de klas twee jaar lang wekelijks vele uren met elkaar hebben doorgebracht. De opstelling is dit keer officieel. De klas in het midden met de ouders er omheen. De directeur spreekt de aanwezigen toe.  Diploma’s liggen tekenklaar op tafel. De vaas met bloemen is rijk gevuld. De wimpel ‘geslaagd’  sierlijk gedrapeerd. Dat deze franje het zicht op de leerlingen ontneemt mag niet deren. Het is immers een officieel moment en dan hoort het zo. De examencoördinator, tevens natuurkunde/scheikunde docent van deze klas, kijkt toe of alles correct verloopt. Het hele zorgteam is uitgenodigd. Zonder hun steun hadden deze leerlingen de eindstreep niet gehaald. De hele klas is geslaagd, applaus!

Terwijl ik het hele gebeuren aanschouw, maak ik kennis met een moeder naast me. Haar zoon Bas, uiterst stil en verlegen, is de eerste die wordt opgeroepen en wordt toegesproken. Ze pakt haar telefoon en zet de camera op videostand en richt het op haar zoon. Op het moment dat Bas de camera opmerkt, maakt hij met zijn blik en schuddende hoofd kenbaar dat hij niet gefilmd wil worden. Moeder blijft toch filmen – dit bijzondere moment wil je toch vastleggen?- totdat ze teleurgesteld haar camera laat zakken en mijn kant uitkijkt….’de opname is mislukt’. Oh, ik voel met haar mee.

20 Leerlingen met een eigen dynamiek

De mentor vervolgt zijn toespraak met adembenemende anekdotes over zijn 20 leerlingen. Hij neemt ons mee naar de wereld van een VMBO klas. Terwijl de mentor doorpraat, fantaseer ik hoe onze Milan zich in deze wereld heeft begeven, hoe hij zich staande heeft gehouden. Een wereld vol spanning, dynamiek en humor, gekleurd door de migratie-achtergronden en persoonlijkheden in de groep. Waar lief en leed wordt gedeeld, verkeringen aan- en uitgaan, irritaties worden uitgepraat en hard gelachen kan worden om een misser. De gebeurtenissen van de dag vormen aanleiding tot dialoog en lessen in levensvaardigheden. We luisteren ademloos en zijn geroerd door de gedeelde intimiteiten in de groep. Het is gek, ik heb mij als ouder zelden zo verbonden gevoeld met andere ouders, mijn zoon, de klas en het schoolteam, als in deze middag. Wij delen, zo verschillend als we zijn en zonder dat we het van elkaar weten, gelijksoortige ervaringen. We voelen samen onze trots en inzet voor onze kinderen.

Beren en Begaafdheden

Daar zitten ze dan. 20 Verschillende schoolverlaters. Zo rustig en aandachtig zijn ze anders nooit. Nu wel. Ze staan strak van de zenuwen. Ze stralen, van binnen. Het is hen allen gelukt om te slagen voor het eindexamen. Ondanks tegenslag, ondanks hun beren op de weg. Beren in de leerlingen zelf: niet kunnen/willen leren door ziekte of onvermogen. Of beren thuis: geen vader/moeder die hen ondersteunen. Zij hebben geleerd hun beren te verslaan of tenminste diep in de ogen te kijken. Dat zij de eindstreep halen is ook te danken aan de inzet van hun eigen talenten en intensieve begeleiding. 20 Persoonlijkheden passeren de revue waaronder een aankomend graffiti artiest, ict’er, vormgever, ontwerper, interieurverzorger. Zij stromen allemaal door naar het MBO waar ze nieuwe hobbels leren overwinnen en hun talenten uitbouwen. Deze leerlingen hebben, in tegenstelling tot MAVO-leerlingen gelukkig al praktijkervaring opgedaan en hun motivatie kunnen verdiepen. Aangemoedigd door mentoren, tevens praktijkdocenten, die de liefde voor creatieve technologie aan deze leerlingen wisten door te geven.

De laatste leerling is aan de beurt. Schuchter komt Inez naast de mentor staan. De mentor vertelt behoedzaam waarom hij de afbeelding van een knuffelbeer voor haar gekozen heeft. Over een lieve meid, die veel beren op haar weg ziet. Demonstratief verscheurt hij de papieren beer in stukken en kijkt hoe haar gezicht zich langzaam ontspant. ‘Voor nu even geen beren meer’. De zaal wordt stil. De mentor sluit af en wenst de leerlingen een goede toekomst.

 

Terwijl de menigte na een lange zit weer in de benen komt, sluit de examencoördinator bij ons aan. Geïnteresseerd vraagt hij naar het examencijfer voor natuurkunde/scheikunde. Zijn vak. ‘Ik wist het wel’, zegt hij trots. ‘Milan behoort tot de top 3. En hij geeft graag les aan andere leerlingen. Ik denk dat hij een goede natuurkundeleraar kan worden!’ Dat is een mooie droom om aan te werken. Met een warm gevoel verlaten we de middelbare school. Voor de laatste keer.

N.B. De namen van de leerlingen zijn vanwege privacy redenen gefingeerd, m.u.v. die van onze zoon.

 

 

Samen Vreedzaam opvoeden

Op het nippertje kom ik de kapel binnen. ‘Kom erbij Saskia’. Verrast door de persoonlijke begroeting van de voorzitter,  schuif ik stilletjes aan bij de andere Vreedzame professionals. Terwijl mijn hoofd nog uitraast, voel ik langzaam de heilige grond onder mijn voeten. Ik ben er. Ik voel me welkom.

Op 19 januari bezocht ik het netwerk Vreedzame School/Wijk. In het prachtige oude klooster Mariënhof in Amersfoort kwamen zo’n 80 professionals bijeen om elkaar te leren kennen en te inspireren. Het thema was: polarisatie en radicalisering. Een ingewikkeld fenomeen. Iets wat je niet de kop moet indrukken. Maar samen, met de jongeren zelf en in een pedagogische coalitie, aan moet gaan. Alleen op deze manier kunnen jongeren een gezonde identiteit ontwikkelen. Aldus Stijn Sieckelinck, onze wijze gast van vandaag.

Verbinden en overbruggen

Voor het eerst waren wij, als Vreedzame School trainers en/of Vreedzame Wijk trainers/adviseurs, bij elkaar. 80 Mensen met 1 missie: scholen, instellingen, wijken en overheden helpen bij het nemen van verantwoordelijkheid voor een goede opvoeding, onderwijs in sociale vaardigheden en democratisch burgerschap. Wat een kracht gaat daar van uit! Programma’s van De Vreedzame School en De Vreedzame Wijk vormen de basis voor het vormen van een betrokken gemeenschap. Daarin staat concreet hoe je kinderen en jongeren leert samenleven, zoals: oog en oor hebben voor elkaar en conflicten oplossen door het uit te praten.

Als professionals dragen we uit dat kinderen en volwassenen elkaar nodig hebben om als individu uit te groeien tot een zelfbewust en verantwoordelijk mens, en samen een betrokken gemeenschap te vormen. We noemen dat VERBINDEN. Daarnaast weten we dat iedereen verschilt van elkaar, van mening of achtergrond. Deze verschillen moeten we OVERBRUGGEN, volgens Stichting Vreedzaam.

Serious game

Ook al begeven we ons op een heilige plek, een beetje vermaak mag er zijn. Met z’n allen spelen we de serious game Vriend & Vijand in de klas van Critical Mass. We zoomen in. Een conflict tussen jongeren dat langzaam uit de hand loopt als ze elkaar aanvallen op hun achtergrond. Grove taal, vijandige blikken, stemverheffing,….De film wordt stopgezet. Wanneer zou jij ingrijpen? Nadat we gestemd hebben met onze smartphone, zien we het resultaat in een grafiek verschijnen. We bespreken de antwoorden en onderzoeken het waarom. Dat is interessant! We beseffen dat iedereen wel eens betrokken is bij een dergelijke ruzie. Als docent wanneer je in de gang van de school zo’n groepje jongeren aantreft, of als burger in de trein naast je. Ze vragen met hun agressieve interactie de aandacht op. Je wacht even af, probeert het te volgen. Maar op een gegeven moment gaan je tenen ervan krommen en sta je in de startblokken om in actie te komen. Maar ja, wat zeg je en wat doe je dan? Dat is nog niet zo eenvoudig. Ik kan me best voorstellen dat je uit angst voor represaille of handelingsverlegenheid niet durft in te begrijpen. Maar gelukkig durven de meesten in de zaal dat wel. Vooral de Vreedzame Wijk trainers lijken er bedreven in. Zij spreken de jeugd met duidelijke taal direct aan. En geloof maar dat dat werkt!

Radicalisering

Het is een eer om Stijn Sieckelinck te mogen ontvangen. Als onderzoeker en pedagoog houdt hij zich al jaren intensief bezig met radicalisering bij jongeren. Wat is dat nu precies, radicalisering? Volgens Wikipedia is radicalisering het proces waarbij de gedachten en gedragingen van een persoon of groep extremer worden en in toenemende mate afwijken van de gangbare norm in de cultuur, waardoor de persoon of groep geneigd is extremistische daden te plegen. Het individu of de groep vervreemdt steeds meer van de maatschappij en kan daarna steeds meer neigen naar het uitvoeren van zijn gedachten, een extreme vorm van deviant gedrag.

Een bijzonder ingewikkeld vraagstuk, al zegt Stijn het zelf. Hij begint zijn verhaal met de uitspraak van zijn dochter (8 jaar) die voor het eerst naar een Vreedzame School gaat en thuiskomt met haar verhaal. Ze beschrijft haar nieuwe school zo:

‘Heel de wereld is er bij elkaar. Ik hoef niet meer op reis. Volgende vakantie ga ik gewoon naar school’

 

Hoe treffend is dit! Stijn vervolgt: Wij zien als volwassenen niet alleen het mooie, maar ook de lastige kwesties van een multiculturele school. Om radicalisering te lijf te gaan, moeten we luisteren naar jongeren en hen bevragen op hun idealen. Hun ideeën zijn immers nog in ontwikkeling en beïnvloedbaar. Deze jongeren zijn op zoek naar zingeving, houvast en een eigen identiteit. Help ze daarom bij dit zoekproces.

 Samen opvoeden

We zullen slimme manieren moeten bedenken om jongeren te zien/horen en mee te nemen in de democratische principes, geeft Stijn aan. Dat vraagt een zekere fijnzinnigheid in de omgang met jongeren. Opmerken waar gevoelens, gedachten en vertrouwen of wantrouwen zit. Stijn heeft in zijn laatste boek Reradicaliseren zijn ideeën over een aanpak verwerkt in concrete thema’s en lessen. Zijn overtuiging is dat opvoeders en leerkrachten samen kunnen optrekken in een pedagogische aanpak en een aansprekend gezag kunnen opbouwen zodat de jongeren een gezonde identiteit ontwikkelen.

Met andere woorden:

‘Kinderen hebben wortels en vleugels nodig om te groeien’

 

 

 

 

 

 

 

 

Tot slot nodigt Stijn ons uit om samen na te praten over een aantal prikkelende vragen. Ze houden me nog steeds bezig. En daarom deel ik ze graag met jullie. Om over na te denken en uit te wisselen met je naaste opvoeder.

  • Wie zit er in jouw pedagogische coalitie?
  • Wat krijgen vooral de jongens tekort van thuis? En van school?
  • Ik had als kind ook graag op een Vreedzame School gezeten. Waarom wel/niet?

 

Ben jij op zoek naar een pedagogische aanpak die opvoeders op school, thuis en in de wijk met elkaar verbindt? Laat het me weten. Ik help je graag verder.

 

 

Durf te spelen in 2018!

Spelen is leren. Spelen helpt ons te onderzoeken wat werkt en niet werkt, op een lichtvoetige manier. Zet je serieusheid even aan aan de kant, durf te spelen en geniet in 2018!